воскресенье, 15 декабря 2013 г.

Грамматика к эпизоду № 36. Silja Laine

1. Местоимения в разговорном финском языке


Литературный языкРазговорный язык - Puhekieli
NominatiiviGenetiiviPartitiiviAdessiiviIllatiivi
minä  (я)munmuamullaminuun
sinä   (ты)sunsuasullasinuun
hän    (он, она)sesensitäsilläsiihen
me    (мы)memeidänmeitämeillämeihin
te      (вы)teteidänteitäteilläteihin
he     (они)neniidenniitäniilläniihin
tämä  (это)täätämäntätätällätähän
tuo    (это, то)toituontotatollatohon
nämä  (эти)näänäidennäitänäillänäihin
nuo     (те)noinoidennoitanoillanoihin
Sen nimi oli Silja Laine.


Se sano että en minä saa ottaa tätä henkilökohtaisesti.


Ei ole mitään syytä paeta hysteriaan, se sano ja sen sormi nousi ja laski, ja kynsi osu vahakangasliinaan kerran toisensa jälkeen.


Että mua naurattaa.


Me ollaan Jarkon kanssa kissaihmisiä ja sinä oot koiraihminen, se sano.


Kyllähän sinäkin ymmärrät teidän yhteensopimattomuutenne jos katsot tosiasioita silmiin, se sano.


Ja se sano :"Mietitään yhdessä mikä olisi kaikkein kivuttomin ratkaisu kaikille."


Mutta jo siinä minä tiesin, etten minä en aio hoidella tätä sivistyneesti.

2. Глаголы в разговорном финском языке


Личное местоимение (разг.)olla (быть)mennä (идти)tulla (стать, прибыть)
(я)oonmeentuun
(ты)ootmeettuut
se (он, она)onmeneetulee
me (мы)olaanmennääntullaan
te (вы)oottemeettetuutte
ne (они)onmeneetulee
Minä ajattelin semmosta lausetta että "Sinä et oot kukaan".


Me ollaan Jarkon kanssa kissaihmisiä ja sinä oot koiraihminen, se sano.


Mihin me sitten mennään ?


Mihin me mennään, sano !
В разговорной речи часто исчезает конечная i в глаголе третьего лица прошедшего времени, например:

- для глагола sanoa (сказать)

hän sanoi (он сказал) = se sano
Jarkko istui minua vastapäätä ja naksutteli sorminiveliään ja sano että koitetaan hoidella tämä kypsästi.


Niin ku aikuiset ihmiset, se sano.


Se sano että en minä saa ottaa tätä henkilökohtaisesti.


Ei ole mitään syytä paeta hysteriaan, se sano ja sen sormi nousi ja laski, ja kynsi osu vahakangasliinaan kerran toisensa jälkeen.


Me ollaan Jarkon kanssa kissaihmisiä ja sinä oot koiraihminen, se sano.


Kyllähän sinäkin ymmärrät teidän yhteensopimattomuutenne jos katsot tosiasioita silmiin, se sano.


Ja se sano :"Mietitään yhdessä mikä olisi kaikkein kivuttomin ratkaisu kaikille."

3.  Усилительные частицы в разговорной речи



Усилительные частицы в финском языке передают тот же смысл что и частицы  "уж", "же", "ли", "ведь", "разве" и т.п.

Они следуют всегда после всех постфиксов: то есть притяжательных и падежных окончаний.

Частицы:

  • -kin / -kaan / -kään
  • -han / -hän
  • -pa / -pä ( -pas / -päs)
  • -s
  • -ka/-kä

Назначение частиц - придать фразе стилистический оттенок.
Minä luen sen teille !


Minä huusin niin että päähän koski.


Sehän on naurettavaa.


Kyllähän sinäkin ymmärrät teidän yhteensopimattomuutenne jos katsot tosiasioita silmiin, se sano.


Minä en sanonut sanaakaan, hengitin vaan luuriin.

4. Косвенная речь в финском языке



Часто в разговорной речи финны говорят "että" и затем точную фразу-цитату. При письме эта фраза-цитата иногда даже не помечается знаками цитаты:
Kyllä minä tiedän ettei siinä oo mitään nauramista, mutta minulle tuli vaan mieleen se mainos että " salaperäinen kuin itämeri itse".


Sen jälkeen minua alko palella. Sanoin Jarkolle että pane lämmitys suuremmalle, tännehän jäätyy.


Jarkko istui minua vastapäätä ja naksutteli sorminiveliään ja sano että koitetaan hoidella tämä kypsästi.


Se sano että en minä saa ottaa tätä henkilökohtaisesti.


Minä ajattelin semmosta lausetta että "Sinä et oo kukaan".

5. Условное наклонение в финском языке. Konditionaali



В русском языке условному наклонению соответствует частица "бы" и "ли". В финском – суффикс -isi-:

voisit - ты мог бы
Voi, kun olisi ihana lähteä matkalle jonnekin, vaikka Tallinnaan !


Jos me pyytäisimme Anssin mukaan, niin sitten meitä olisi neljä, ja voisimme ottaa neljän hengen hytin.


Sillä tavalla se ei tulisi edes kalliiksi !


Ja se sano :"Mietitään yhdessä mikä olisi kaikkein kivuttomin ratkaisu kaikille."

6. Простое прошедшее время Imperfekti



Показатель прошедшего времени (имперфекта) - i. Показатель присоединяется к спрягательной основе глагола и находится, таким образом, между основой и личным окончанием.
Muuten, minä luin pari päivää sitten vahasta Parnassosta yhden Anna-Leena Härkösen novellin, jonka nimi on "Silja Laine".


Ensin minua alkoi hervottomasti naurattaa sen naisen nimi.


Sen nimi oli Silja Laine.


Kyllä minä tiedän ettei siinä oo mitään nauramista, mutta minulle tuli vaan mieleen se mainos että " salaperäinen kuin itämeri itse".


Ja sitten minulle tuli mieleen yksi Jarkon liikemies tuttu, jolla oli japanilainen tyttöystävä, jonka nimi oli Kumi.


Se nauratti minua vielä enemmän.


Sen jälkeen minua alko palella. Sanoin Jarkolle että pane lämmitys suuremmalle, tännehän jäätyy.


Minä istuin sohvalla ja hymyilin.


Jarkko istui minua vastapäätä ja naksutteli sorminiveliään ja sano että koitetaan hoidella tämä kypsästi.


Se se vasta minua naurattikin.


Totta kai, minä sanoin.


Minä keitin sitten kahvit.


Oli jotenkin niin mukava tehdä jotain tavallista, räplätä suodatinpapereita, laskea Saludo lusikallisia.


Jarkko naputteli sormella keittiön pöytää.


Ei ole mitään syytä paeta hysteriaan, se sano **  ja sen sormi nousi ja laski, ja kynsi osu vahakangasliinaan kerran toisensa jälkeen.


Jossain vaiheessa minä istuin yksin sohvalla ja jossain vaiheessa minä avasin suuni ja huusin.


Minä huusin niin että päähän koski.


Minä ajattelin semmosta lausetta että "Sinä et oo kukaan".


Minä kävelin eteiseen peilin luokse ja katsoin omaa kuvaani enkä nähnyt mitään.


Mutta jo siinä minä tiesin, etten minä en aio hoidella tätä sivistyneesti.

7. Прошедшее совершенное время Perfekti



Прошедшее совершенное время Perfekti употребляется:

- Неизвестно и/или не важно точное время произошедшего события.
- Событие началось раньше и продолжает длиться на момент речи.
- Событие еще не произошло, но может произойти позже.
- Событие произошло, но никто не видел как. Есть только результат.
- Обозначение события в будущем, которое произойдет после совершения какого то другого события.

Важно подчеркнуть результат действия, время действия не сообщается.

Часто употребляется со словами jo - уже, ei vielä - нет ещё.

Perfekti образуется следующим образом:

Форма глагола "olla" плюс II причастия актива основного глагола:

olla + … –nut/nyt, -nnut/nnyt, -neet/nneet
Minä en ole koskaan matkustanut laivalla.


Minä olen aina lentänyt joka paikkaan.

8. Падеж отсутствия. Abessivi



Abessiivi (абессив) - падеж отсутствия, соответствует в русском языке родительному падежу с предлогом без.

Образуется путём добавления окончания –tta/-ttä и в единственном и множественном числе.

Abessiivi (абессив) выражает:

1) отсутствие чего-либо:

lakitta - без шапки
rahatta - без денег
vedettä - без воды
syyttä - без причины; напрасно ( syyttä suotta)
pitkittä puheitta - без долгих разговоров
Ja se sano  : "Mietitään yhdessä mikä olisi kaikkein kivuttomin ratkaisu kaikille."
2) то, без чего(mitä ilman) совершается действие

Hän lähti matkalle rahatta. - Он отправился в поездку без денег.
On parempi elää velatta. - Лучше жить без долга. 3)имеет застывшие идиоматические обороты:

muitta mutkitta - как ни в чём ни бывало
pitemmittä puheitta - без лишних слов
syyttä suotta - без причины, напрасно

В современном финском языке этот падеж обычно заменяется партитивом с предлогом.

ilman + Partitiivi

työttä = ilman työtä - без работы
kirjoitta = ilman kirjoja - без книг

Существительное отвечает на вопрос:

kenettä ? ilman ketä ? - без кого? (yksikkö - для ед.числа)
ilman mitä ? - без чего ? (yksikkö - для ед.числа)
keittä ? - без кого? (monikko - для множ.числа)

Прилагательное отвечает на вопрос:

millaisetta ? ilman millaista ? - без которого?, без какого? (yksikkö - для ед.числа)
kummatta ? - без которого из? (yksikkö - для ед.числа)
millaisitta ?- без каких ?, без которых ? (monikko - для множ.числа)

Личные местоимения принимают форму:

minä: minutta = ilman minua - без меня
sinä: sinutta = ilman sinua - без тебя
hän: hänettä = ilman häntä - без него
me: meittä = ilman meitä - без нас
te: teittä = ilman teitä - без вас
he: heittä = ilman heitä - без них

Указательные местоимения принимают форму:

tämä: tättä = ilman tätä - без этого
nämä: näittä = ilman näitä - без этих
tuo: tuotta = ilman tuota - без того
nuo: noitta - ilman noita - без тех
se: settä - ilman sitä - без этого
ne: niittä - ilman niitä - без этих

9. Превосходная степень сравнения. Superlatiivi



Соответствует превосходной степени в русском языке.

Образуется от основы genitiivi  (с заменой: -a (-ä), -e, -o (-ö), -u (-y) → -i; -ea (-eä), -ii → -ei) + -n:

vanha (старый) – vanhin (старейший)
hilpeä (весёлый) – hilpein (самый весёлый).
kaunis (красивый; gen. — kauniin) – kaunein (красивейший)

Может употребляться в сочетании с местоимениями kaikkein, kaikista, mitä.
Ja se sano : "Mietitään yhdessä mikä olisi kaikkein kivuttomin ratkaisu kaikille."

 10. Падеж Illatiivi



Иллати́в (лат. illativus) — падеж, указывающий на конечный (внутри чего-либо) пункт траектории движения одного из участников ситуации. Имеется в первую очередь в агглютинирующих языках (финно-угорских и др.). Отличается от аллатива, который также указывает на конечный пункт, однако, как правило, наружный.


Illatiivi отвечает на вопрос Mihin?куда? – когда речь идет о внутреннем местоположении. При этом в слове всегда будет сильная ступень. Падеж Illatiivi образуется следующими способами:

Если слово оканчивается на одиночную гласную, то она удваивается, и добавляется окончание –
n.

Mihin ?
Voi, kun olisi ihana lähteä matkalle jonnekin, vaikka Tallinnaan !


Tai Tukholmaan !


No sitten meidän täytyy ehdottomasti viedä sinut risteilylle Tukholmaan.
Если слово односложное и оканчивается на двойную гласную, то добавляется –h-, гласная (такая же как и в корне слова) + n.

Mihin ?

- Työhön     -    На работу.


Такая же схема действует и для дней недели:

Maanantai
hin   -   До понедельника.


Если слово оканчивается на согласную, то, как и в случае с Genetiivi, добавляется связующая –
i- и –in:

Mihin ? 


– New Yorkiin  -  В Нью-Йорк

11. Переходный падеж. Translatiivi


Translatiivi (транслатив) — переходный падеж, в общем случае обозначает состояние, в которое что-либо перешло. Выражает процесс изменения качества.

Образуется путем присоединения к слабой основе глагола падежного окончания -ksi. Множественное число имени: слабая основа + i (показатель множественного числа) + -ksi.

Обозначает:

- свойство, состояние, положение как результат изменения, в которое кто/что-нибудь переходит, кем/чем становится, кем/чем считают (называть, думать, считать, полагать, доказывать, утверждать):
Sillä tavalla se ei tulisi edes kalliiksi !
-  причину, намерение
-  способ действия
-  определенное время действия (к какому времени? на какой срок?)
-  направление к месту нахождения (направление перемещения с помощью Komparatiivi + -ksi):

lähemmäksi - ближе
kauemmaksi - дальше

-   последовательности, порядок рассуждения:

ensiksi  -  во-первых (первым)
toiseksi  - во-вторых (вторым)
kolmanneksi - в третьих
viimeiseksiв последних (последним)
aluksi (ensin) - в начале (сначала)
lopuksi - в конце (потом)
seuraavaksi  - следующим

12. Инессивная форма третьего инфинитива. Infinitiivin inessiivi


Показателем III инфинитива является суффикс -ma/-mä, который прибавляется к сильной гласной основе глагола ( k,p,t не «убегают»).

Инессивная  форма  третьего  инфинитива  (-massa/-mässä)  обозначает  действие,
в осуществлении которого кто-либо находится в конкретный момент времени

Инессивная форма III инфинитива отвечает на вопрос:
Mitä tekemässä ?  - (чтобы) что делая?

Чаще всего она употребляется при глаголах со значением нахождения, пребывания где-либо: olla - быть, istua - сидеть, seisoa - стоять.
Miten se voi olla mahdollista että semmosta voi tapahtua, että äsken oli joku ja nyt ei yksinkertaisesti ole olemassa ?
С глаголом olla - быть, иногда может обозначать протяженность действия по времени.

Часто употребляется с глаголом  käydä - идти.

2 комментария:

  1. Ещё раз здравствуйте в 1. пункте (Местоимения в разговорном финском языке) в слове /nuo (noi)/в адессиве опечатка нужно /noilla/. Во 2. пункте (Глаголы в разговорном финском языке) в предложении /Sinä et oo kukaan/ лишняя /-t/ в слове /oo/.

    ОтветитьУдалить
    Ответы
    1. Первое исправил, а в "Sinä et oot kukaan" мне слышится /t/ в слове /oo/.
      Но слух у меня не музыкальный. Вы уверены, что там не должно быть /t/?

      Удалить